Bài viết này có chứa liên kết quảng cáo (tiếp thị liên kết).
Nếu bạn đang gửi tiền về Việt Nam nuôi bố mẹ hoặc con cái, rất có thể bạn đang đóng thừa thuế mỗi tháng mà không biết. Chế độ 扶養控除 (fuyō kōjo — giảm trừ người phụ thuộc) cho phép bạn khai người thân đang sống ở Việt Nam là người phụ thuộc, và khoản thuế được giảm có thể lên tới vài chục nghìn yên mỗi năm.
Nhưng từ năm 2023, điều kiện đã siết chặt hơn trước. Bài viết này giải thích ai đủ điều kiện, cần giấy tờ gì, và sai lầm nào khiến hồ sơ bị từ chối.
Giảm trừ người phụ thuộc là gì? Được giảm bao nhiêu?
Đây là chế độ giảm thu nhập chịu thuế khi bạn nuôi người thân. Người thân đó không cần sống cùng bạn ở Nhật — sống ở Việt Nam vẫn được, miễn là bạn thực sự chu cấp.
| Loại thuế được giảm | Thuế thu nhập (所得税) và thuế cư trú (住民税) |
|---|---|
| Khai ở đâu | 年末調整 (điều chỉnh cuối năm) qua công ty, hoặc 確定申告 (tự khai thuế) |
| Người thân ở Việt Nam | Được tính, nếu đáp ứng điều kiện và có đủ giấy tờ |
| Điểm mấu chốt | Phải chứng minh được bằng giấy tờ, không phải chỉ khai miệng |
Vì thuế cư trú của năm sau được tính dựa trên thu nhập năm nay, nên khai đúng một lần sẽ giảm cả hai loại thuế. Đây là lý do nhiều người thấy tiền thuế cư trú năm sau giảm rõ rệt.
【Quan trọng】Điều kiện đã thay đổi từ năm 2023
Trước đây chỉ cần giấy tờ quan hệ họ hàng và chứng từ gửi tiền. Từ năm 2023, độ tuổi của người thân quyết định điều kiện. Đây là điểm nhiều người Việt bị vướng nhất.
| Tuổi người thân ở Việt Nam | Có được tính không? | Giấy tờ cần nộp |
|---|---|---|
| 16 đến dưới 30 tuổi | Được | Giấy tờ quan hệ họ hàng ＋ chứng từ gửi tiền |
| 30 đến dưới 70 tuổi | Chỉ được nếu thuộc 1 trong 3 trường hợp ngoại lệ (xem dưới) | Tùy trường hợp |
| Từ 70 tuổi trở lên | Được | Giấy tờ quan hệ họ hàng ＋ chứng từ gửi tiền |
Đây là chỗ nhiều người mất tiền oan. Bố mẹ ở độ tuổi 50–60 — tức là nhóm phổ biến nhất mà người Việt gửi tiền về nuôi — nằm đúng vào khoảng 30 đến dưới 70 tuổi. Nghĩa là bạn phải rơi vào một trong ba ngoại lệ, mà thực tế thường là ngoại lệ số ③: gửi từ 38 vạn yên trở lên trong năm.
Ba trường hợp ngoại lệ cho người 30 đến dưới 70 tuổi
| ① Du học | Người thân rời Nhật để đi du học (không còn địa chỉ cư trú tại Nhật) Giấy tờ: quan hệ họ hàng ＋ giấy tờ visa du học ＋ chứng từ gửi tiền |
|---|---|
| ② Người khuyết tật | Thuộc diện người khuyết tật theo quy định thuế Giấy tờ: quan hệ họ hàng ＋ chứng từ gửi tiền |
| ③ Gửi từ 38 vạn yên trở lên | Trong năm đó bạn đã gửi cho người này từ 380.000 yên trở lên làm chi phí sinh hoạt hoặc học phí Giấy tờ: quan hệ họ hàng ＋ chứng từ chứng minh đã gửi 38 vạn yên |
Với đa số người Việt đang đi làm tại Nhật, con đường thực tế là ngoại lệ ③. Tức là nếu bạn muốn khai bố hoặc mẹ 55 tuổi là người phụ thuộc, bạn cần gửi về cho riêng người đó tổng cộng từ 38 vạn yên trong năm.
Hai loại giấy tờ bắt buộc
1. Giấy tờ chứng minh quan hệ họ hàng (親族関係書類)
Chứng minh người đó đúng là người thân của bạn. Với người Việt, thường dùng:
- Giấy khai sinh
- Sổ hộ khẩu / giấy xác nhận cư trú
- Giấy đăng ký kết hôn (nếu khai vợ/chồng)
- Hộ chiếu của người thân (bản sao)
Bắt buộc phải có bản dịch tiếng Nhật. Giấy tờ tiếng Việt nộp nguyên bản sẽ không được chấp nhận.
2. Chứng từ gửi tiền (送金関係書類)
Đây là phần khiến nhiều hồ sơ bị loại. Cần chứng minh bạn đã thực sự chuyển tiền cho từng người trong năm đó.
- Giấy tờ giao dịch của ngân hàng hoặc dịch vụ chuyển tiền quốc tế
- Sao kê thẻ tín dụng (nếu người thân dùng thẻ phụ do bạn thanh toán)
⚠️ Những sai lầm khiến hồ sơ bị từ chối
- Đưa tiền mặt khi về Việt Nam — không có chứng từ nên không được công nhận. Đây là lỗi phổ biến nhất
- Gửi gộp một lần cho cả nhà — cần chứng từ riêng cho từng người. Gửi 100 vạn yên cho mình bố rồi khai cả bố lẫn mẹ sẽ không được tính cho mẹ
- Nhờ người khác đứng tên gửi — người gửi phải là chính bạn
- Không giữ biên lai — hãy lưu lại toàn bộ giấy tờ chuyển tiền trong năm
Cách an toàn nhất: chuyển khoản riêng cho từng người, mỗi tháng một lần, qua ngân hàng hoặc dịch vụ chuyển tiền chính thức. Vừa dễ chứng minh, vừa gọn khi làm thủ tục cuối năm. Xem thêm bài Gửi tiền về Việt Nam từ Nhật.
Khai như thế nào?
Trường hợp làm công ăn lương (đa số)
- Khoảng tháng 11–12, công ty phát tờ khai 年末調整 (nenmatsu chōsei)
- Ghi tên người thân ở Việt Nam vào mục người phụ thuộc, kèm địa chỉ và quan hệ
- Nộp kèm giấy tờ quan hệ họ hàng (bản dịch) và chứng từ gửi tiền
- Thuế đóng thừa sẽ được hoàn lại vào lương tháng 12 hoặc tháng 1
Nếu quên khai hoặc công ty không làm
Bạn có thể tự khai bằng 確定申告 (kakutei shinkoku) vào khoảng tháng 2–3 năm sau. Và nếu đã bỏ lỡ nhiều năm, vẫn có thể xin hoàn thuế cho tối đa 5 năm về trước — hãy mang giấy tờ đến cơ quan thuế (税務署) để hỏi.
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ tôi 55 tuổi, tôi gửi về 2 vạn yên mỗi tháng. Có được khai không?
2 vạn yên × 12 tháng = 24 vạn yên, chưa đạt mốc 38 vạn yên nên không đủ điều kiện theo ngoại lệ ③. Nếu muốn khai, cần nâng mức gửi cho riêng người đó lên từ 38 vạn yên/năm (khoảng 3,2 vạn yên/tháng).
Tôi gửi cho cả bố và mẹ thì sao?
Nếu cả hai đều trong độ tuổi 30–70, bạn cần gửi từ 38 vạn yên cho mỗi người, và có chứng từ riêng biệt. Tổng cộng là 76 vạn yên/năm.
Ông bà 75 tuổi ở Việt Nam có được khai không?
Được, và điều kiện dễ hơn: từ 70 tuổi trở lên chỉ cần giấy tờ quan hệ họ hàng và chứng từ gửi tiền, không cần đạt mốc 38 vạn yên.
Vợ/con ở Việt Nam thì sao?
Vợ/chồng áp dụng chế độ riêng (配偶者控除). Con dưới 16 tuổi không được giảm trừ thuế thu nhập nhưng vẫn ảnh hưởng đến thuế cư trú, nên vẫn nên khai.
Nếu khai sai thì sao?
Sẽ bị truy thu thuế và có thể bị phạt. Cơ quan thuế có thể kiểm tra chứng từ gửi tiền, nên tuyệt đối không khai người mà bạn không thực sự chu cấp.
Tóm lại
- Người thân ở Việt Nam vẫn được tính là người phụ thuộc nếu đủ điều kiện
- Từ 2023, người thân 30 đến dưới 70 tuổi chỉ được tính nếu du học, là người khuyết tật, hoặc bạn gửi từ 38 vạn yên/năm cho riêng người đó
- Đưa tiền mặt không được công nhận — luôn chuyển khoản để có chứng từ
- Cần chứng từ riêng cho từng người, không gộp chung
- Nếu đã bỏ lỡ, có thể xin hoàn thuế tối đa 5 năm về trước
※ Bài viết mang tính hướng dẫn chung. Trường hợp cụ thể xin liên hệ cơ quan thuế (税務署) hoặc kế toán viên thuế (税理士) để được tư vấn chính xác.
コメントを残す