Bài viết này có chứa liên kết quảng cáo (tiếp thị liên kết).
Chế độ thực tập sinh kỹ năng (ginou jisshu) sẽ bị bãi bỏ và thay thế bằng chế độ mới có tên ikusei shurou (育成就労). Luật đã được thông qua và dự kiến có hiệu lực vào khoảng năm 2027.
Thay đổi lớn nhất, và cũng là điều người Việt quan tâm nhất: chế độ mới cho phép chuyển việc trong những điều kiện nhất định — điều gần như không thể dưới chế độ thực tập sinh hiện nay. Bài viết này giải thích những gì sẽ thay đổi, người đang là thực tập sinh sẽ ra sao, và bạn nên chuẩn bị gì ngay từ bây giờ.
Vì sao chế độ thực tập sinh bị bãi bỏ?
Chế độ thực tập sinh trên danh nghĩa là để chuyển giao kỹ năng về nước, nhưng thực tế lại được dùng như nguồn lao động phổ thông. Sự lệch pha giữa danh nghĩa và thực tế dẫn đến nhiều vấn đề: không được chuyển việc dù môi trường làm việc tồi tệ, nợ phí môi giới quá lớn trước khi sang Nhật, và số người bỏ trốn tăng cao.
Chế độ mới thừa nhận thẳng thắn mục đích là đào tạo và giữ chân nhân lực, hướng tới việc chuyển tiếp lên tư cách tokutei ginou (特定技能).
Ba điểm khác biệt lớn nhất
| Nội dung | Thực tập sinh (hiện nay) | Ikusei shurou (chế độ mới) |
|---|---|---|
| Mục đích | Chuyển giao kỹ năng quốc tế | Đào tạo và bảo đảm nhân lực |
| Chuyển việc | Về nguyên tắc không được | Được phép sau một thời gian nhất định, cùng ngành nghề |
| Hướng đi sau đó | Về nước là chính | Hướng tới tokutei ginou số 1 |
Điều kiện để được chuyển việc (dự kiến)
- Đã làm việc tại nơi làm việc hiện tại một khoảng thời gian tối thiểu (tùy ngành, thường tính bằng năm).
- Chuyển sang cùng lĩnh vực nghề đang làm.
- Đạt mức kỹ năng và tiếng Nhật theo yêu cầu.
- Nơi tiếp nhận mới phải đáp ứng điều kiện quy định.
Lưu ý quan trọng: thời gian tối thiểu và yêu cầu cụ thể khác nhau theo từng ngành và vẫn đang được hoàn thiện. Đừng tin những lời quảng cáo kiểu “chuyển việc tự do ngay lập tức”.
Người đang là thực tập sinh thì sao?
Đây là câu hỏi được hỏi nhiều nhất, và câu trả lời khá yên tâm: bạn không bị buộc về nước giữa chừng. Sẽ có các biện pháp chuyển tiếp để những người đang thực tập tiếp tục hoàn thành chương trình theo quy định cũ, hoặc chuyển sang chế độ mới tùy trường hợp.
Điều nên làm ngay từ bây giờ
- Thi lấy chứng chỉ tiếng Nhật — JLPT hoặc JFT-Basic. Đây là điều kiện then chốt cho mọi hướng đi.
- Thi kỹ năng đặc định của ngành mình đang làm khi đủ điều kiện.
- Giữ lại toàn bộ giấy tờ: hợp đồng, bảng lương, giấy chứng nhận thực tập.
- Không tự ý bỏ việc trước khi có tư cách lưu trú mới — rủi ro mất tư cách rất cao.
Tokutei ginou: con đường thực tế nhất
Dù chế độ có đổi tên thế nào, đích đến vẫn là tokutei ginou. Đây là tư cách lưu trú cho lao động có kỹ năng, và ưu điểm rất rõ ràng so với thực tập sinh:
- Được chuyển việc trong cùng lĩnh vực nghề.
- Mức lương phải ngang bằng người Nhật cùng vị trí.
- Với tokutei ginou số 2, có thể gia hạn nhiều lần và bảo lãnh gia đình sang Nhật, mở đường tới vĩnh trú.
Nếu bạn đã hoàn thành thực tập sinh số 2, nhiều trường hợp được miễn thi kỹ năng khi chuyển sang tokutei ginou cùng ngành. Hãy xác nhận điều này với đoàn thể quản lý hoặc công ty trước khi kết thúc hợp đồng.
Cẩn thận với môi giới thu phí cao
Một trong những vấn đề chế độ mới muốn giải quyết chính là gánh nặng phí môi giới mà người lao động phải trả trước khi sang Nhật. Trong giai đoạn chuyển đổi, sẽ có nhiều thông tin sai lệch và những lời chào mời “bao đậu”.
Dấu hiệu cần cảnh giác
- Yêu cầu nộp khoản tiền lớn mà không có hợp đồng rõ ràng.
- Hứa hẹn “chắc chắn được chuyển việc ngay” khi quy định còn chưa áp dụng.
- Giữ hộ chiếu hoặc thẻ cư trú của bạn — đây là hành vi bị cấm.
- Không cho xem bảng lương và điều kiện làm việc trước khi ký.
Câu hỏi thường gặp
Chế độ mới bắt đầu từ khi nào?
Luật đã được thông qua và dự kiến áp dụng vào khoảng năm 2027. Các quy định chi tiết theo từng ngành vẫn đang được xây dựng, nên hãy theo dõi thông tin chính thức của Cục Quản lý xuất nhập cảnh.
Tôi đang thực tập sinh năm 2, có phải về nước không?
Không. Sẽ có biện pháp chuyển tiếp để bạn hoàn thành chương trình. Việc cần làm là chuẩn bị tiếng Nhật và chứng chỉ kỹ năng.
Chuyển việc có được đổi sang ngành khác không?
Về nguyên tắc là không — phải cùng lĩnh vực nghề. Muốn đổi ngành hoàn toàn thì cần thi lại chứng chỉ kỹ năng của ngành mới.
Tiếng Nhật cần đến mức nào?
Càng cao càng có lợi. JLPT N4 thường là mức tối thiểu được nhắc đến, nhưng N3 trở lên sẽ mở ra nhiều lựa chọn công việc và mức lương tốt hơn hẳn.
Nếu công ty hiện tại đối xử không tốt thì làm gì?
Đừng bỏ trốn. Hãy liên hệ đoàn thể quản lý, cơ quan hỗ trợ người nước ngoài hoặc phòng lao động địa phương. Bỏ trốn khiến bạn mất tư cách lưu trú và gần như không thể quay lại Nhật.
Kết luận
Chế độ mới nhìn chung có lợi hơn cho người lao động: được chuyển việc, được bảo vệ tốt hơn, và có lộ trình rõ ràng lên tokutei ginou. Nhưng lợi thế đó chỉ thuộc về người có chuẩn bị. Hai thứ quyết định tất cả vẫn là tiếng Nhật và chứng chỉ kỹ năng. Bắt đầu từ hôm nay là sớm nhất có thể.
コメントを残す